‘“Ik wilde geen zeemeermin die smoorverliefd wordt op iemand die ze amper kent, een onbekende prins voor wie ze alles opoffert wat ze heeft.’ – Bette Westera
2 november, 2026
Interview met Bette Westera & Aida de Jong over De kleine zeemeermin
De kleine zeemeermin werd in 1836 geschreven door Hans Christian Andersen. Waar de zeemeermin in het originele sprookje haar stem opgeeft voor de prins, tilt de veelbekroonde Bette Westera het verhaal naar de 21ste eeuw. Het verlangen naar de mensenwereld is er nog steeds, maar uiteindelijk vindt de kleine zeemeermin haar geluk in zichzelf. Bonus: Westera voegde aan het verhaal ook nog enkele gedichten toe. Samen met de oogstrelende tekeningen van veelzijdig illustrator Aida de Jong is dit onderwatersprookje onweerstaanbaar.
Vragen aan Bette
Waarom blijft een sprookje van bijna twee eeuwen oud voor kinderen van nu zo tot de verbeelding spreken?
Bette: Sprookjes gaan over universele thema’s: liefde en vriendschap, angst en vrees, moed en vertrouwen, leven en dood. Allemaal thema’s die ook in dit sprookje doorklinken. Door deze thema’s wordt het verhaal gedragen. Daardoor is en blijft het actueel.
Wat is in jouw ogen de kern van het sprookje? Welke filosofische en universele thema's haal jij eruit?
Bette: Voor mij gaat De kleine zeemeermin over het verlangen naar het onbekende, naar andere werelden dan die van jezelf, over de hang naar avontuur. In mijn bewerking is ook de angst voor de dood en het verlangen onsterfelijk te zijn een belangrijk onderliggend thema.
Hoe heb je die thema's bewerkt zodat ze passen bij de 21ste eeuw?
Bette: Het verhaal is tijdloos, ik heb het niet naar de 21ste eeuw verplaatst, maar heb wel geprobeerd het aan te passen aan de huidige tijdgeest. Verliefdheid op een onbekende prins is niet de drijfveer van de kleine zeemeermin. Haar grootste verlangen komt voort uit haar angst om te sterven en zeeschuim te worden. Ze ruilt bij de zeeheks haar staart en het haar stem in voor een drankje dat haar in staat zal stellen zich onsterfelijk te maken in de mensenwereld. Ze redt – net als bij Andersen – een drenkeling. Geen prins die later met een ander trouwt, maar een jongeman die al een minnaar heeft.
De christelijke boodschap van Andersen – de zeemeermin kan de hemel verdienen door goede daden te verrichten – heb ik achterwege gelaten. Daarvoor in de plaats heb ik de zussen van de kleine zeemeermin vervangen door de negen dochters van Ran, een verwijzing naar de Noordse mythologie.
Waar ben je dicht bij Andersen gebleven en waar ben je van hem afgeweken?
Bette: In beide verhalen leeft de kleine zeemeermin met haar familie op de bodem van de zee. De zussen uit het oorspronkelijke sprookje zijn bij mij vriendinnen geworden: de negen dochters (golven) van Ran.
In het oorspronkelijke sprookje wil de kleine zeemeermin naar de mensenwereld uit verlangen naar een prins op wie ze op slag verliefd wordt. In mijn verhaal is ze bang om ‘te veranderen in zeeschuim’, ofwel om te sterven, net als haar gestorven grootvader.
In het oorspronkelijke sprookje krijgt ze van de zeeheks een drankje dat haar benen geeft zodat ze de prins kan gaan zoeken. In mijn verhaal krijgt ze van de zeeheks een drankje dat haar benen geeft zodat ze zich onsterfelijk kan gaan maken in de mensenwereld. In beide verhalen raakt de kleine zeemeermin met het drinken van het drankje ook haar stem kwijt.
In het oorspronkelijke sprookje redt de kleine zeemeermin een prins die dreigt te verdrinken en wordt verliefd op hem. In mijn verhaal redt ze een gewone jongeman van de verdrinkingsdood en hoopt daardoor op eeuwige dankbaarheid van zijn geliefde, een andere jongeman. In de mensenwereld kan eeuwige dankbaarheid haar onsterfelijk maken. Het feit dat het om twee geliefden van hetzelfde geslacht gaat is een verwijzing naar Andersens gevoelens voor Edvard Collin, die niet op zijn avances inging en met een vrouw trouwde. Mogelijk is de pijn die de kleine zeemeermin in het oorspronkelijke sprookje voelt als ze door de prins wordt afgewezen een verwijzing naar Andersens eigen liefdespijn.
In het oorspronkelijke sprookje stort de kleine zeemeermin zich in zee na te zijn afgewezen door de prins; ze verandert vervolgens niet in zeeschuim maar in lucht. Na 300 jaar goede daden te hebben verricht mag ze het koninkrijk der hemelen binnengaan. In mijn verhaal stort ze zich in zee als blijkt dat ze zonder stem niet aan de geliefden duidelijk kan maken dat zij het was die de drenkeling redde. Ze dreigt in zeeschuim te veranderen, maar dan verschijnt haar grootmoeder, die zich voor haar opoffert: de grootmoeder verandert in zeeschuim, de kleine zeemeermin krijgt daarmee haar staartvin én haar lange, gelukkige, maar eindige leven onder water terug.
Belangrijkste reden voor mijn aanpassingen: ik wilde geen zeemeermin die smoorverliefd wordt op iemand die ze amper kent, een onbekende prins voor wie ze alles opoffert wat ze heeft. Onsterfelijk willen zijn leek mij een interessanter en eigentijdser motief voor haar avontuur, dat verder naar mijn idee goed overeind blijft, omdat de onderliggende thema’s bij mij dezelfde zijn als bij Andersen.
Vragen aan Aida
Wat wilde je overbrengen met je illustraties?
Aida: Wat ik vooral wilde overbrengen, is het gevoel dat je je écht onder water bevindt. Ik vond het een erg mooie uitdaging om te kijken naar hoe het licht onder water valt en hoe ik dat kon gebruiken in de illustraties. Lichtstralen die door het water schijnen en sfeer geven, sommige zeedieren die licht geven en hoe ik daarmee de aandacht naar bepaalde elementen in het verhaal kon trekken, bijvoorbeeld het flesje toverdrank. Of het creëren van sfeer tijdens een spannend verhaal van de oma van de kleine zeemeermin.
De kleine zeemeermin is in deze versie een actieve heldin die haar eigen keuzes maakt. Hoe heb je dat laten zien in je illustraties?
Aida: De kleine zeemeermin gaat er graag op uit en is geïnteresseerd in de mensenwereld. Dat heb ik proberen te laten zien in onder andere het gerafelde matrozen-T-shirt dat ze aan heeft – heel anders dan de zeewier gewaden die haar familie dragen, waardoor er een contrast ontstaat. Er zijn natuurlijk al veel verschillende versies geweest van de kleine zeemeermin. Ik wilde haar niet te gepolijst maken zodat kinderen zich een beetje in haar kunnen herkennen, met haar sproetjes en wilde haren. En geen onrealistische Disney-proporties.
Hoe kies je uit de tekst welke momenten je illustreert?
Aida: Dat gaat best intuïtief. Meestal komen er vanzelf al veel beelden in me op tijdens het lezen van de tekst. Ik maak dan vaak kleine schetsjes en kies daarna uit welke ik het beste vind om uit te werken. Sommige momenten die emotionele impact hebben zijn belangrijk om te laten zien. Bijvoorbeeld om de connectie tussen de kleine zeemeermin en haar oma te benadrukken.
De Sneeuwkoningin was jullie eerste samenwerking, dit de tweede. Wat kenmerkt deze keer?
Aida: Dit sprookje is weer een hele andere wereld om in te duiken dan die van de sneeuwkoningin met een heel eigen sfeer. Ik denk dat de aanpak wel een beetje hetzelfde is, een moderne vertaling geven aan een bekend sprookje. Ook was ik net zoals de eerste keer erg blij verrast dat ik een hervertelling van Bette mocht illustreren! Bette staat erg open voor mijn eigen inbreng als illustrator, wat me veel vrijheid geeft. Ik ben zelf denk ik ook gegroeid als illustrator sinds het vorige boek.
Vragen aan Bette en Aida
Wat bewonderen jullie in elkaars werk?
Bette: Aida’s illustraties trekken je meteen het verhaal en de wereld van de zeemeermin in. Haar onderwaterwereld is een sfeervolle mengeling van natuurgetrouw en sprookjesachtig. Kinderen zullen – net als ikzelf – steeds weer iets nieuw ontdekken in de illustraties. Wat ik heb geprobeerd in tekst doet Aida – net als bij De Sneeuwkoningin – in beeld: het verhaal van Andersen op eigentijdse wijze navertellen, en daarbij de sfeer van het oorspronkelijke sprookje behouden.
Aida: Bette heeft een indrukwekkende hoeveelheid prachtige poëtische boeken geschreven waarin ze zwaardere thema’s niet uit de weg gaat. Ik bewonder de oprechte en eerlijke manier waarop ze moeilijke onderwerpen behandelt. Deze versie van De kleine zeemeermin eindigt met een grote opoffering, die zeker niet lichtvoetig is, of zo is beschreven. Maar wel op een manier die toegankelijk is voor wie het leest. En mijzelf in elk geval nog lang aan het denken heeft gezet.
De kleine zeemeermin geeft haar stem op voor iets waar ze met heel haar ziel naar verlangt. Voor wie of wat zou jij je stem opgeven?
Bette: Hoe groot mijn verlangen ook was, ik zou nooit van het drankje van de zeeheks durven drinken. Misschien toen ik jong was, maar nu niet meer. Ik identificeer me meer met de grootmoeder dan met de kleine zeemeermin, en kan me goed voorstellen dat zij haar leven geeft voor haar jonge, avontuurlijke kleindochter.
Aida: Oeh, dat is een lastige vraag! Voor mijn familie en vrienden zou ik sowieso mijn stem opgeven. Of voor nog veel mooie projecten zoals deze, met mijn illustraties laat ik mijn innerlijke stem toch het liefste spreken. Maar misschien is het toch beter een toverdrankje van een zeeheks beleefd af te slaan, mocht het me ooit worden aangeboden.
Kijk voor meer informatie over deze makers op bettewestera.nl of aidadejong.nl
